astanesar.blogfa.com

سید مسلم یگانه، محمد شكوهی فر: به دلیل تفاوت فاحش قیمت سوخت در ایران با كشورهای همسایه، مواد سوختی بیشترین كالای قاچاق از داخل به خارج از كشور را تشكیل می دهد.براساس آمار نیمه رسمی، روزانه تا بیش از پنج میلیون لیتر سوخت از كشور قاچاق می شود، به طوری كه گفته می شود بخش اعظم نیاز سوختی افغانستان و نزدیك به نیمی از نیاز سوختی پاكستان از مرزهای ایران به ویژه از طریق استان سیستان و بلوچستان تأمین می شود.سیستان و بلوچستان با وسعتی حدود ۱۸۷ هزار و ۵۰۰ كیلومترمربع، یك هزار و ۲۹۰ كیلومتر مرز زمینی با كشورهای افغانستان و پاكستان و ۳۱۰ كیلومتر مرز آبی در كناره دریای عمان از استانهای جنوب شرق كشورمان محسوب می شود.
علنی ترین نوع قاچاق كه در استان سیستان و بلوچستان و به ویژه شهر زاهدان خود را نشان می دهد، قاچاق فرآورده های نفتی است. دركنار اكثر خیابانهای اصلی وفرعی زاهدان به خصوص معابری كه به پمپ بنزین ها ختم می شود، انبوهی از گالن های ۲۰ لیتری مشاهده می شود كه تعدادی از آنها خالی و تعدادی نیز پر از موادسوختی همچون بنزین و گازوئیل است.گالن های خالی برای خرید بنزین و گازوئیل از خودروهایی استفاده می شود كه صاجبان آن پس از خروج از پمپ بنزین سهمیه خود را كه با كارت بنزین دریافت كرده اند به فروش می رسانند. گالن های پر نیز كه اكثراً بنزین است، با قیمت های متفاوت از ۴ هزار تا بیش از ۵ هزارتومان فروخته می شود. روزانه به طور متغیر بین ۱۵ تا ۱۸ لیتر بنزین بین انواع خودروسواری به صورت سهمیه ای در استان توزیع می شود.این صحنه ها كه فرآورده های نفتی در داخل شهر به راحتی قاچاق می شود، مسأله ای عادی است و تاكنون درمورد آن كاری عملی انجام نشده است. قاچاق موادسوختی به صورت شغلی كاذب برای خیلی از مردم به ویژه جوانان و نوجوانان این منطقه تبدیل شده است. به طوری كه آنان در كنار گالن های خود برروی صندلی در خیابان نشسته و منتظر مشتریان فروشنده و یا خریدار هستند. در این میان كودكان نیز نقش «نوچه قاچاقچیان سوخت» را بازی می كنند و به دنبال یافتن مشتری خریدار یا فروشنده موادسوختی دركنار پمپ بنزین ها پرسه می زنند.
به دور از ضربه های شدیدی كه قاچاق موادسوختی بر پیكر اقتصاد منطقه و كشور وارد می سازد، خود این كار نیز بسیار خطرناك است. مشاهده صدها لیتر گالن بنزین، گازوئیل و نفت در كنار خیابانهایی كه محل آمد و شد مردم و خودروها است بسیار وحشتناك است چرا كه با كوچكترین بی احتیاطی آتش سوزی های مهیبی ایجاد می شود و جان افرادی كه از آن مناطق عبور می كنند، با خطر جدی مواجه می شود. تاكنون بنا به اظهار مسؤولان ذیربط قرارداشتن گالن های بنزین در كنار خیابانها منجر به مرگ دهها نفراز مردم براثر آتش سوزی شده است.از طرفی، در مسیر جاده زاهدان - زابل می توان در كنار جاده خودروهایی را دید كه به دلیل حمل قاچاق موادسوختی دچار آتش سوزی شده و به طور كامل سوخته اند و لاشه آنها در آنجا باقی مانده است. برخی از افرادی كه كارت بنزین دارند، سهمیه روزانه خود را در بازار آزاد به فروش می رسانند و خیلی ها نیز از این راه امرار معاش می كنند. یك گالن ۲۰ لیتری بنزین به مبلغ ۱۶۰۰ تومان از جایگاه سوخت با كارت دریافت می شود و در بازار آزاد به مبلغ ۴ هزارتا ۵ هزارتومان به فروش می رسد.گازوئیل نیز شرایط مشابهی دارد، یك گالن ۲۰ لیتری گازوئیل به صورت آزاد بین ۶ هزارو ۵۰۰ تا ۷ هزارتومان در زاهدان فروخته می شود. یكی از دلالان فروش بنزین كه نخواست نامش فاش شود، گفت: اتوبوس هایی هستند كه صندلی های خود رابرداشته اند و از شهرهای مختلف كشور بنزین یا گازوئیل را در داخل گالن های ۲۰ لیتری به سیستان و بلوچستان قاچاق می كنند. چنین به نظر می رسد كه برخی از دست اندركاران پمپ بنزین های خصوصی نیز با هم همدست هستند و به صورت شبكه سازمان یافته عمل می كنند.اینگونه افراد سعی می كنند فرهنگی را در منطقه حاكم كنند كه مردم از تولید، اشتغالزایی و پویایی غافل شده و همچنان وابسته آنان باشند. برخی از رانندگان وسایط نقلیه عمومی وشخصی نیز كه از دیگر استانها به سیستان وبلوچستان سفر می كنند با تعبیه باك اضافی سوخت بر روی خودروهای خود بنزین یا گازوئیل به این استان قاچاق می كنند و از طریق زابل بیشتر مواد سوختی قاچاق به كشورهای افغانستان و پاكستان منتقل می شود.در استان سیستان و بلوچستان روزانه مقدار معتنابهی مواد سوختی اعم از بنزین، گازوئیل و نفت توزیع می شود. هفت جایگاه سوخت رسانی در شهر زاهدان وجود دارد كه معمولاً صف های تحویل مواد سوختی در آنها به چندكیلومتر می رسد. اگر روزی مشاهده شود كه صف بنزین در این جایگاهها كمتر از یك كیلومتر است ، با تعجب گفته می شود، «امروز خلوت است». بیشترین مواد سوختی از مرزهای سیستان و بلوچستان به كشورهای افغانستان و پاكستان قاچاق می شود. اختلاف قیمت بنزین در كشورهای دیگر از جمله دلایل قاچاق این فراورده های نفتی است و افراد سودجو این مواد سوختی را از طریق استانهای مرزی به ویژه سیستان و بلوچستان به كشورهای خارجی قاچاق می كنند.رئیس شركت ملی پخش فراورده های نفتی زاهدان دراین باره می گوید: نزدیك شدن قیمت سوخت درداخل كشور به قیمت های بین المللی آن در كاهش قاچاق سوخت مؤثر است . «هادی ملكی نژاد» افزود: همچنین عزم همگانی و اراده عمومی ، حمایت دستگاههای اجرایی توسط قانون، برقراری سهمیه بندی صحیح و عادلانه و ایجاد جایگاههای مرزی عرضه سوخت نیز در كاهش قاچاق آن تأثیر شایان خواهد داشت.وی از وسعت استان سیستان و بلوچستان و وجود مرزهای طولانی با دو كشور افغانستان و پاكستان به عنوان مشكلات فراروی مقابله با قاچاق سوخت در این خطه یاد كرد. او با تأكید بر ضرورت همكاری بیشتر مردم در زمینه مقابله با معضل قاچاق سوخت ، فرهنگ سازی در زمینه جلوگیری از قاچاق را در پایین آوردن انگیزه قاچاقچیان مؤثر دانست.
وی در باره طرح كارت هوشمند سوخت گفت: مشخص شدن میزان مصرف سوخت در كشور، سهمیه بندی درست و قابلیت اعتباری شدن از مزایای كارت هوشمند سوخت است و از اردیبهشت ماه سال ۸۵ عرضه سوخت با كارتهای هوشمند صورت خواهد گرفت.وی تأكید كرد كه كارتهای فعلی در زاهدان جمع آوری می شود. وی با اشاره به اینكه ۶۰ جایگاه عرضه سوخت در سیستان و بلوچستان فعال است گفت: در ۶ماه نخست امسال ۱۲۰ میلیون لیتر نفت سفید در این استان توزیع شده است كه این میزان در مقایسه مدت زمان مشابه سال قبل ۲۰میلیون لیتر افزایش نشان می دهد. در عین حال ، فرمانده پلیس راه سیستان وبلوچستان اظهار داشت: بیشتر ترددها در محورهای سیستان و بلوچستان برای قاچاق مواد سوختی توسط افراد غیرایرانی و با خودروهای سرقتی انجام می شود.
سرهنگ «اردلان قاسمی» از وجود ۲۰۰ نقطه حادثه خیز بحرانی كه بیشتر در مسیر جنوب این استان قرار دارد خبر داد و گفت: وجود راههای فرعی پرتردد و پرترافیك كه منتهی به مرز است درحال حاضر به دلیل قاچاق مواد سوختی از معضلات استان در افزایش تصادفات است.وی افزود: دراین مسیرها به دلیل قاچاق سوخت بسیاری از ترددها توسط افرادی صورت می گیرد كه ملیت ایرانی ندارند و با خودروهای سرقتی در مسیر مرز حركت می كنند و این افراد به هنگام ایجاد مشكل بلافاصله به آن سوی مرز می روند. مواد سوختی كه از ایران به افغانستان و پاكستان قاچاق می شود، با قیمت های گزاف در آن جا به فروش می رسد به طوری كه قیمت یك گالن ۲۰لیتری بنزین در آن طرف مرز بیش از ۱۰۰هزار ریال است.به گفته مسؤولان استان ارزش مالی این قاچاق در روز بین ۱۰۰ تا ۱۵۰میلیون تومان است كه با توجه به نبودن زیرساختهای مناسب در استان اگر قاچاق سوخت توسط دولت ساماندهی شود و فروشندگی هایی در مرز بین دوكشور ساخته شده و سود آن صرف زیرساخت پروژه های زیربنایی در استان شود در آینده شاهد رونق اقتصادی درمنطقه خواهیم بود.